Cookies verzekeren het goed functionneren van onze website. Door gebruik te maken van deze site, gaat u akkoord met ons gebruik van cookies. Meer informatie OK
U bent hier: Home / Ontdekken / Publicaties / Reeksen over archeologie / Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel

Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel

De Atlassen van de archeologische ondergrond van het Brussels Gewest, gepubliceerd per gemeente, bevatten elk een kaart van de bekende archeologische vindplaatsen, een kaart van archeologische potentieel, een synthese van de historiek van de gemeente en een inventaris van de archeologische vondsten.

Een publicatie vinden :

Standaard weegave volgens de omgekeerde orde van het jaar of nummer.

  • Om ze anders te klasseren (Collectie, Nr of auteurs), klik op de titel van de gewenste kolom;
  • Om de volgorde om te keren, klik opnieuw op het hoofd van de kolom;
  • U kan ook het zoekveld of de filter gebruiken.
  Titel Collectie Nr./Jaar Auteur(s) Ondertitel Hoofdtekst Jaar Nr wettelijk depot Isbn-nummer Aantal pagina's Aanbevolen prijs Link pdf Link e-book
Anderlecht Anderlecht Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 8 Yves Cabuy Stéphane Demeter met bijdrage van Michel de Waha

kaarten in bijlage

1994 D/1994-0550-23 192
Sint-Agatha-Berchem Sint-Agatha-Berchem Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 1 Yves Cabuy Stéphane Demeter Françoise Leuxe

kaarten in bijlage

1992 D/1992/0550/13 47 1
Sint-Lambrechts-Woluwe Sint-Lambrechts-Woluwe Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 2 Yves Cabuy Stéphane Demeter Françoise Leuxe

kaarten in bijlage

1992 D/1992/0550/14 95 1
Ukkel Ukkel Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 3 Yves Cabuy Stéphane Demeter Françoise Leuxe

kaarten in bijlage

1993 D/1992/0550/16 151 1
Vorst Vorst Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 4 Yves Cabuy Stéphane Demeter Françoise Leuxe

kaarten in bijlage

1993 D/1992/0550/15 67 10,00
Jette Jette Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 5 Patricia Blanquart Yves Cabuy Stéphane Demeter

kaarten in bijlage

1994 D/1994/0550/7 95
Sint-Joost-ten-Node Sint-Joost-ten-Node Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 6 Yves Cabuy Stéphane Demeter met de medewerking van Françoise Leuxe

kaarten in bijlage

1994 D/1994/0550/14 55 10,00
Etterbeek Etterbeek Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 7 Yves Cabuy Stéphane Demeter met de medewerking van Françoise Leuxe

kaarten in bijlage

1994 D/1994/0550/16 59 10,00
Watermaal-Bosvoorde Watermaal-Bosvoorde Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 9 Yves Cabuy Stéphane Demeter met de medewerking van Françoise Leuxe met bijdrage van Roger Langhor

kaarten in bijlage

1994 D/1994/0550/28 99 10,00
Brussel / Vijfhoek, Archeologisch potentieel Brussel / Vijfhoek, Archeologisch potentieel Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 10.1 Yves Cabuy Stéphane Demeter

kaart in bijlage

1995 D/1995/0550/6 58
Brussel / Vijfhoek, Archeologische ontdekkingen Brussel / Vijfhoek, Archeologische ontdekkingen Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 10.2 Yves Cabuy Stéphane Demeter met de medewerking van Alexandra de Poorter met de bijdragen van Claire Dumortier Chantal Fontaine 1997 D/1997/6860/1 263 10,00
Koekelberg Koekelberg Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 11 Yves Cabuy Stéphane Demeter

kaarten in bijlage

1995 D/1995/0550/28 45 10,00
Brussel / Noord-Oostwijk Brussel / Noord-Oostwijk Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 12 Yves Cabuy Stéphane Demeter

kaarten in bijlage

1997 D/1997/6860/5 56 10,00
Sint-Gillis Sint-Gillis Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 13 Alain Guillaume Marc Meganck

Deze atlas van de archeologische ondergrond van de gemeente Sint-Gillis kwam tot stand door de samenwerking van de Directie Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. Hij reikt niet alleen een inventaris en een studie van het gevonden materiaal aan maar ook een lijst van archeologische vindplaatsen. Daartoe behoort een reeks middeleeuwse en postmiddeleeuwse sites zoals de kasteelhoeve van Bethlehem, het fort van Monterey, de windmolens aan De Bareel of de Hydraulische machine op het Bronnenterrein. Naast deze archeologische en historische gegevens wordt het belang van het natuurlijk milieu in interactie met de menselijke activiteiten onder de aandacht gebracht. Aangezien alle informatie werd gekarteerd, kan dit werk ook ais hulpinstrument worden gebruikt om archeologische interventies te verkrijgen in het raam van steden­ bouwkundige projecten.

2004 D/2004/6860/008 96 10,00
Sint-Pieters-Woluwe Sint-Pieters-Woluwe Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 14 Alain Guillaume Marc Meganck

Deze atlas van de archeologische ondergrond van de gemeente Sint-Pieters-Woluwe kwam tot stand door de samenwerking van de Directie Monumenten en Landschappen en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. H ij reikt niet alleen een inventaris en een studie van het gevonden materiaal aan maar ook een lijst van archeologische sites. De paleolithische bifaciaal van het Montgomeryplein en de vele voorwerpen aangetroffen in Stokkel (voornamelijk van het Neolithicum tot de Romeinse periode) getuigen van de vroegste bewoning op dit grondgebied. Voor de middeleeuwse en post-middeleeuwse periode telt men onder meer drie belangrijke hoeves in de gehuchten Bemel, Stokkel en Bovenberg. Naast deze archeologische en historische gegevens wordt het belang van het natuurlijk milieu in interactie met de menselijke activiteiten onder de aandacht gebracht. Aangezien alle informatie werd gekarteerd, kan dit werk ook als hulpinstrument worden gebruikt om archeologische interventies te verkrijgen in het kader van stedenbouwkundige projecten.

 

2004 D/2004/6860/012 119 10,00
Elsene Elsene Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 15 Alain Guillaume Marc Meganck met bijdragen van Ann Degraeve Philippe Sosnowska

Deze atlas van de archeologische ondergrond van de gemeente Elsene kwam tot stand door de samenwerking van de Directie Monumenten en Landschappen en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. Hij reikt niet alleen een inventaris en een studie van het gevonden materiaal aan maar ook een lijst van archeologische sites. We krijgen te maken met alle grote stappen van de menselijke evolutie. Het onderzochte grondgebied heeft enkele paleontologische overblijfselen ouder dan 100 000 jaar prijsgegeven, naast enkele neolithische, Romeinse en Merovingische resten. Een groot aantal vindplaatsen dateren van de middeleeuwse en postmiddeleeuwse tijden: van Opper­ Elsene tot het gehucht Boendael via de oude dorpskern bij de Vijvers Van Elsene, de oude cisterciënzerabdij Ter Kameren of Ten Bosch. Naast deze archeologische en historische gegevens wordt het belang van het natuurlijk milieu in interactie met de menselijke activiteiten onder de aandacht gebracht. Aangezien alle informatie wordt gekarteerd, kan dit werk ook ais hulpinstrument worden gebruikt om archeologische interventies te verkrijgen in het kader van stedenbouwkundige projecten.

2005 D/2005/6860/006 978-2-96005-025-7 136 10,00
Schaarbeek Schaarbeek Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 16 Alain Guillaume Marc Meganck met bijdrage van Claire Dumortier

De atlas van de archeologische ondergrond van de gemeente Schaarbeek kwam tot stand door de nauwe samenwerking tussen de Directie Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. Hij reikt niet alleen een inventaris en een studie van het gevonden materiaal aan maar ook een lijst van archeologische sites. De eerste getuigen van menselijke activiteit in Schaarbeek gaan terug tot het Mesolithicum en het Neolithicum. Verschillende vindplaatsen dateren uit de Eerste IJzertijd en vooral uit de Romeinse periode met twee rijke graven, ontdekt ter hoogte van de Haachtsesteenweg. Voor de middeleeuwse en post-middeleeuwse periode tellen we voornamelijk vier woonkernen die ontstaan rondom de oude Sint­ Servaeskerk, bij de Voorde, in het gehucht Helmet en in Linthout. Naast deze archeologische en historische gegevens wordt het belang van het natuurlijk milieu in interactie met de menselijke activiteiten onder de aandacht gebracht. Aangezien alle informatie wordt gekarteerd, kan dit werk ook ais hulpinstrument worden gebruikt om archeologische interventies te verkrijgen in het kader  van stedenbouwkundige projecten.

2006 D/2006/6860/008 978-2-93045-701-7 142 10,00
Sint-Jans-Molenbeek Sint-Jans-Molenbeek Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 17 Alain Guillaume Marc Meganck met bijdrage van Paulo Charruadas

Deze atlas, gewijd aan Sint-Jans­Molenbeek, werd gerealiseerd in het kader van een nauwe samenwerking tussen de Directie Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. Deze atlas geeft een inventaris van de archeologische sites evenals een studie van de vondsten binnen het Molenbeeks grondgebied. Alhoewel men enkele sites heeft gevonden uit de Prehistorie (Neolithicum,) is de belangrijkste vondst tot op heden een waterput en twee graven uit de Romeinse tijd op het Laekenveld. Het grootste deel van de archeologische sites die werden opgetekend hebben evenwel betrekking op de Middeleeuwen en de Moderne Tijd. Deze laatste zijn verspreid over verschillende zones, rond de Gentsesteenweg, de omgeving van de Sint-Jan-Baptistkerk, in de nabijheid van de kasteelhoeve Karreveld of nog in de gehuchten Beekkant en Moortebeek. Tenslotte omvat dit werk een reeks syntheses (natuurlijke omgeving, archeologie en geschiedenis) maar ook aanbevelingen die, in de toekomst , een aangepast beheer zullen mogelijk maken van de verschillende gerepertorieerde archeologische zones.

2007 D/2007/6860/006 978-2-93045-712-3 141 10,00
Evere Evere Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 18 Alain Guillaume Marc Meganck

Dee atlas van de archeologische ondergrond van de gemeente Evere is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen de Directie Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. De meeste van de geïnventariseerde sites van Evere dateren uit de middeleeuwse en de postmiddeleeuwse periode. Archiefbronnen vanaf de 12de eeuw getuigen van het ontstaan van het dorp Evere op de rechteroever van de Zenne. Het oude centrum - laag-Evere - ontwikkelde zich rond de Sint-Vincentiuskerk. Hier konden o.m. het kasteel van de heren van Evere, de pastorie, een brouwerij, een tiendenschuur, een herberg, verschillende hoeves en een buitenhuis worden gelokaliseerd. De Haachtsesteenweg vormde lange tijd de grens van het woongebied. Ten zuiden van deze steenweg lagen een leprozenhuis en de Sint­ Vincentiuskapel. Hoog-Evere, ten zuiden van de Haachtsesteenweg, bestond nog tot het einde van de 19de eeuw uit weiland en velden. Desondanks bevinden zich in de buurt van het vroegere tracé van de Leuvensesteenweg enkele middeleeuwse sites (jachthuis, terechtstellingsplaatsen).
Deze Atlas biedt niet enkel een plaatsbepaling en een beschrijving van de archeologische sites, maar ook enkele syntheses (natuurlijk , archeologisch en historisch kader) en aanbevelingen. Deze zullen richtinggevend zijn bij de bepaling van het beheer van de geïnventariseerde archeologische zones.

2008 D/2008/6860/008 978-2-93045-722-2 94 10,00
Brussel / Louizawijk Brussel / Louizawijk Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 19 Alain Guillaume Marc Meganck met bijdrage van Ann Degraeve

Deze atlas is gewijd aan de Louizawijk en is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen de Directie Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofstedelijk Gewest en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. De Louizawijk maakt deel uit van de stad Brussel en omvat de Louizalaan en haar onmiddellijke omgeving, het Terkamerenbos evenals de Rooseveltlaan en een deel van de Solbosch. De atlas biedt een exhaustieve inventaris van de gekende archéologische documentatie over di deel van Brussel. De meeste van de sites dateren uit de middeleeuwen of uit de moderne tijd. Het gaat om vooruitgeschoven verdedigingswerken van de tweede stadsomwalling, de site De Cluyse, dat achtereenvolgens als kluizenaarswoning en als buitenhuis dienst deed, het gehucht Den Verkeerden Haan en de Terkamerenabdij, een van de best bewaarde kloostergehelen in het Brussels Gewest. Ten slotte vindt u in deze uitgave syntheses (natuurlijke omgeving, geschiedenis en archeologie) en aanbevelingen op basis waarvan de geïnventariseerde archeologische gebieden op gepaste wijze kunnen worden beheerd.

2009 D/2009/6860/011 978-2-93045-740-6 126 10,00
Ganshoren Ganshoren Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 20 Marc Meganck Alain Guillaume

Dit 20e deel van de Atlassen van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel is aan Ganshoren gewijd. Het is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen de Directie Monumenten en Landschappen en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. De meeste geïnventariseerde archeologische sites dateren uit de middeleeuwen of uit de moderne tijd. Vanaf 1112 komt het dorp Ganshoren in de archiefbronnen voor: het ontstaat rond een kapel die aan Sint-Maarten is gewijd. Daar bevond zich o.m. een oude boerderij - het Vlierhof – en een tiendschuur. Niet ver van de dorpskern lagen verschillende landbouwbedrijfjes: de zogenaamde Pampoel, een reeks kleine boerderijtjes rond de M. Demesmaekerstraat, en Heideken, een herberg-hoeve ter hoogte van de Eeuwfeestsquare. Het kasteel de Rivieren, tussen het dorpscentrum en de vallei van de Molenbeek, vormt een van de meest opmerkelijke sites. Opgravingen wijzen op zijn bestaan vanaf de 12de eeuw. Het ontwikkelde zich rond een 13de-eeuwse vestingtoren, waar verschillende vleugels tegenaan werden gebouwd (15de-19de eeuw). Behalve een inventaris van de archeologische sites en opgravingen, biedt dit werk syntheses (natuurlijk kader, geschiedenis) en een reeks aanbevelingen die de aandacht
vestigen op de verschillende types van archeologische zones (bewaard, beschermd of vernield) en op hun beheer in de toekomst.

2009 D/2009/6860/016 978-2-93045-745-1 77 10,00
Oudergem Oudergem Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 21 Marc Meganck Alain Guillaume met bijdragen van Sylvianne Modrie Stephan Van Bellingen 2010 D/2010/6860/008 978-2-93045-749-9 200 10,00
Brussel / Haren Brussel / Haren Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 22 Marc Meganck Alain Guillaume

De vroegere gemeente Haren werd in 1921 bij de stad Brussel geannexeerd. De oudste archeologische vondst op haar grondgebied was een harpoen in hertengewei uit het Mesolithicum. Het grootste deel van de vindplaatsen dateert echter uit de middeleeuwen en uit de nieuwe tijd. Het bestaan van het dorp wordt bevestigd vanaf de 11de eeuw. Haren ontwikkelde zich op de zogenaamde Harenberg, niet ver van de samenvloeiing van de Zenne en de Woluwe. Vlakbij de Sint-Elisabethkerk lagen de pastorie, een brouwerij, boerderijen en een godshuis. In de dorpskern of in de rand ervan stonden ook meerdere buitenhuizen of kastelen: Ter Elst, Flodrop, Cortenchach en de Campagne Renson. Ten slotte noteren we enkele hydrografische werken op het kanaal van Willebroek en op de Zenne: het aquaduct Drie Gaten, de Sint-Michielsmolen, de sluizen De Ark en Den Ham. Haren bezit vandaag, ondanks de industrialisatie en de ontwikkeling van de spoorweg in de 19de en 20de eeuw, een rijk archeologisch en architecturaal potentieel, zoals blijkt uit de boerderij Castrum en haar opmerkelijke portaaldonjon uit het einde van de 13de eeuw. Deze Atlas biedt niet enkel een plaatsbepaling en een beschrijving van de archeologische sites, maar ook een aantal syntheses (natuurlijk, archeologisch en historisch kader) en aanbevelingen. Deze zullen richtinggevend zijn bij de bepaling van het beheer van de geïnventariseerde archeologische zones.

2010 D/2010/6860/020 978-2-93045-760-4 96 10,00
Brussel / Neder-Over-Heembeek Brussel / Neder-Over-Heembeek Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 23 Marc Meganck Alain Guillaume

De oude gemeente Neder-Over-Heembeek is ontstaan in 1814 uit de samenvoeging van twee naburige dorpen. Sinds 1921 maakt ze deel uit van Brussel-stad. Neder-Heembeek lag rond de Sint-Pieterskerk, waarvan nog enkel de romaanse toren overblijft. Het ouderlingentehuis (De Kluis), dat in 1487 tegenover het heiligdom werd opgetrokken, vormt tot op vandaag een opmerkelijk voorbeeld van Brabantse burgerlijke architectuur. De dorpskern telde ook een herenwoning: het kasteel van Meudon, waarvan de inkompaviljoenen bewaard bleven. Naar het kanaal van Willebroek toe, dat in 1561 in gebruik werd genomen, lagen enkele herbergen (Versailles, Marly, ...) voor de wandelaars die van Brussel kwamen. Neder-Heembeek telde ook enkele boerderijen, zoals het hof van Wolumont of dat van Craeyenhoven in Ransbeek waar ooit de Sint-Lendrikskapel en het kasteel van Moriensart stonden. In het centrum van Over-Heembeek stond de Sint-Niklaaskerk. In dit dorp bevonden zich ook de pastorie, Beyaerd genaamd, een watermolen, een buitenhuis en een groot landbouwbedrijf, de boerderij Den Bels, het laatste complex van die soort dat op het grondgebied van Brussel-stad bewaard bleef. Deze Atlas biedt niet enkel een plaatsbepaling en een beschrijving van de archeologische sites, maar ook een aantal syntheses en aanbevelingen. Deze zullen richtinggevend zijn bij de bepaling van het beheer van de geïnventariseerde archeologische zones.

2011 978-2-93045-766-6 119 10,00
Brussel / Laken Brussel / Laken Atlas van de archeologische ondergrond van het Gewest Brussel 24 Marc Meganck Alain Guillaume

Sinds 1921 is de voormalige gemeente Laken toegevoegd aan het grondgebied van de Stad Brussel. De sites en archeologische ontdekkingen die in deze Atlas in kaart gebracht zijn, vertegenwoordigen de periodes vanaf de prehistorie tot de 18de eeuw. De oudste ontdekking dateert uit het paleolithicum, en daarnaast werden er ook enkele vondsten uit het neolithicum aangetroffen. Opvallend voor Laken is ook het grote aantal sites uit de Romeinse periode, zoals de villa’s van Hoogleest en Stuyvenberg. De middeleeuwse dorpskern ontwikkelde zich rond de oude Onze-Lieve-Vrouwkerk waarvan alleen nog het koor overblijft. Voor het ancien régime werden er meer sites geregistreerd: kastelen, molens, hoeves, bierhuizen en herbergen. Naast het eigenlijke dorp omvatte Laken eveneens verschillende gehuchten: Drootbeek, Osseghem, Cauweghem, Ter Plast, Hoogleest en Nederleest. De omgeving van het Willebroekkanaal was lange tijd een geliefkoosde wandelbestemming bij de Brusselse adel en bourgeoisie, waarna ze uitgroeide tot een vooraanstaand economisch centrum. Het grondgebied van Laken is erg groen, ondermeer door de aanwezigheid van een groot publiek park en het koninklijk domein waar overigens diverse archeologische zones geïdentificeerd werden. Naast de plaatsaanduiding en historiek van de verschillende sites, bevat dit volume ook een reeks syntheses en aanbevelingen, om het archeologisch erfgoed optimaal te beheren in de toekomst.

2012 978-2-93045-776-5 143 10,00